Wat is chatroulette? Geschiedenis Gebruik en gebruikers De kunst van videochatten Verklaring van een rage Nomadische gedachten     Avontuurlijk vermaak     Risico’s van het spel     Nuttig videochatten?     Dromen Referenties
Verwante teksten Chatten als synchrone communicatie Communicatie via e-mail Instant Messaging: Asynchrone communicatie Uitwaaierende vriendenkringen: de magie van sociale netwerken Weblog: een doe-het-zelf medium

Het internet van vandaag gaat over het socialiseren met mensen die je al kent. Via friends-of-friends sites zoals Hyves, Facebook en LinkedIn onderhouden we onze relaties met vrienden, collega’s, kennissen, buren en andere min of meer bekende individuen. De Chatroulette is een nieuwe internetdienst waarmee men middels de webcam direct in contact kan komen met volstrekt willekeurig geselecteerde wildvreemden. Wat is daarvan de charme? Wat is het nut? Kan het een aanvulling worden op onze virtuele sociale netwerken?

Aan gene zijde van de schaamte

Chatten is een vorm van gelijktijdige of synchrone communicatie met bekende of onbekende andere internetters. In de klassieke vorm gingen we naar een openbare of besloten chatruimte waarin men direct met andere aanwezige bezoekers kon converseren. De deelnemers zijn gelijktijdig online aanwezig in een afgebakende conversatieruimte. Net als bij face-to-face communicatie kunnen de deelnemers simultaan feedback geven en telkens overschakelen van luisteren naar spreken.

Chatroulette is een nieuwe internetdienst voor één-op-één webcam-communicatie met willekeurige individuen. Het is chatten via een webcam met onbekenden. Het principe is zeer eenvoudig: ga naar de site van Chatroulette, klik op de startknop en je webcam wordt gestart. Vervolgens krijg je telkens andere mensen voorgeschoteld die al dan niet bereid zijn om met jou te interacteren.

Plotseling kijk je regelrecht in de ogen van een volkomen onbekende. Vaak zitten zij achter hun bureau en staren je aan, soms liggen zij op bed en suggereren alleen al door hun houding dat zij iets sensueels in de zin hebben. Soms verbergen de deelnemers hun gezicht achter een masker, anderen tonen zich genadeloos naakt. Nu eens ben je verbonden met vrouw die haar T-shirt omhoog trekt, dan weer met een masturberende man die je verwachtingsvol aankijkt. Bij Chatroulette is de kans erg groot dat je dwazen tegen komt die roulette gebruiken om zichzelf onbeschaamd en exhibitionistisch aan anderen te tonen. Chatroulette is communicatie aan gene zijde van de schaamte.

Dat neemt overigens niet weg dat veel deelnemers aan de chatroulette zich inspannen om hun identiteit te verbergen. Zij tonen zich alleen met een zak over hun hoofd of met een masker op hun gezicht. Zij willen zich wel tonen, maar proberen op deze manier hun identiteit te verhullen. Narcisten met een bivakmuts — exhibitionisten achter een gordijn — potloodventers zonder hoofd.

Als je aanschuift aan deze virtuele roulettetafel krijg je meestal niet eens de kans om uit te leggen wie je bent of wat je doet. Voor je het weet heeft de ander al op de next-knop [F9] geklikt en wordt de verbinding verbroken. Vervolgens word je direct weer opnieuw verbonden met een andere deelnemer. De techniek van verbindingen is dus zo ingericht dat iedereen snel met een willekeurige ander verbonden kan zijn, maar deze relatie ook weer onmiddellijk kan afbreken. Aan het verbreken van een beeldverbinding zijn geen risico’s verbonden.

Bij Chatroulette spring je van de ene webcam naar de andere. Het is een reis door een rariteitenkabinet. Chatroulette biedt een onthutsend inzicht in de miraculeuze diversiteit van de mensheid.

Geschiedenis

Andrey Ternovskiy

De site Chatroulette werd in november 2009 zonder veel tamtam gelanceerd door Andrey Ternovskiy, een 17-jarige middelbare scholier uit Moskou. Hij creëerde zijn project voor de grap. Hij amuseerde zich net als veel andere teenagers door het praten met vrienden via Skype met behulp van een microfoon en webcam. Op een gegeven moment kregen zij er genoeg van om telkens alleen met elkaar te praten.

“Daarom besloot ik om een kleine site voor mezelf en mijn vrienden te maken waar we willekeurige verbindingen konden leggen met andere mensen. Het was niet zo gemakkelijk om dit te doen, maar ik ben sinds mijn elfde al aan het programmeren (...). Ik maakte nergens reclame voor mijn site, mensen begonnen met elkaar over de site te praten. En het woord begon zich te verspreiden” [Andrey Ternovskiy].

Site Techniek Om de video te tonen en toegang te krijgen tot de webcam van de bezoeker, maakt de website maakt gebruik van de Flash Player van Adobe Systems. Flash Player 10 maakt gebruik van een nieuw protocol voor peer-to-peer netwerken, Rtmmfp. Dit protocol zorgt ervoor dat alle video en audio streams direct tussen gebruikerscomputers reizen, zonder bandbreedte van de server te gebruiken. Deze netwerktechnologie werd oorspronkelijk ontwikkeld door Amicima en in 2006 aangekocht door Adobe. Chatroulette combineert onderdelen van bestaande technologie: chatrooms waren er al vele jaren en mensen communiceerden vanaf het begin met webcams. Bovendien zijn er al jaren chatrooms waarin willekeurige gebruikers over de hele wereld aan elkaar gekoppeld worden.

De huidige eigenaar is onbekend. De werkelijke identiteit van de eigenaar wordt beschermd door een in Nederland gevestigde anonimiteitsdienst. Per dag wordt de site door zo’n 50.000 mensen bezocht. Op elk moment zijn er ongeveer tussen de 20.000 en 35.000 mensen actief. Het Nederlandse aandeel is aanzienlijk: 6,2% van alle bezoekers komt uit Nederland. Daarmee nemen de Nederlanders de zesde plaats in achter de VS, Brazilië, China, UK en Turkije.

Nieuw is het fenomeen overigens niet. Chatten met willekeurige anderen (maar dan zonder beeld) kon al op bijvoorbeeld Omegle of Tjetter. Anonieme gesprekken met vreemden via internet is al meer dan tien jaar oud.

De voorwaarden van het gebruik van Chatroulette zijn eenvoudig. Chatroulette tolereert geen obscene vertoning en ook geen beledigend of pornografisch materiaal. Wie deze regels schendt zal van het gebruik van de dienst worden uitgesloten. Bovendien moet je minstens 16 jaar zijn om van de dienst gebruik te mogen maken. Wie denkt dat iemand een van deze voorwaarden schendt, kan klikken op de link “Report inappropriate video”, waarna de beheerders de noodzakelijke stappen zullen ondernemen. Geen van deze voorwaarden en beperkingen wordt echter zichtbaar gehandhaafd. Kinderen hoeven bijvoorbeeld niet hun geboortedatum op de geven voor zij van Chatroulette gebruik kunnen maken.

Gebruik en gebruikers

Je bent maar één klik verwijderd van onbekende mensen die je via mail, telefoon of twitter nooit had bereikt. Chatroulette is op dit moment nog vooral een vorm van vermaak voor mensen die even niets beters te doen hebben. De charme van de chatroulette is de verrassing: je weet van te voren nooit wie er aan de andere kant van de verbinding verschijnt. Een half ontklede sensuele vrouw, een dikke Nazi die zijn haatboodschap probeert uit te dragen, een jonge man die laat horen hoe goed hij op zijn vingers kan fluiten, of een meisje dat een paar vreemde dansbewegingen maakt. Heel populair is de do-this-face waarin de ander een gek gezicht moet nadoen. Hoewel het merendeel van de bezoekers op zoek is naar vermaak, zijn er af en toe ook mensen die een serieuze gesprekspartner zoeken.

Veel bezoekers van Chatroulette zijn op zoek naar rare, opvallende en dubieuze zelfpresentaties. Van de meest opmerkelijke of bizarre chatters worden screenshots gemaakt die vervolgens via het internet worden verspreid.

Bron: Leavitt/Hwang [2010]

De gemiddelde leeftijd van de chatrouletters ligt rond de 20 jaar. Vrouwen zijn zwaar ondervertegenwoordigd in de gebruikersgroep: 13% [Leavitt/Hwang 2010]. De belangrijkste reden daarvoor is het relatief hoge aantal online hijgers, mannen die hun geslachtsdeel in vol ornaat op het scherm vertonen. Die mannen zijn op zoek naar gratis cybersex: “Show me your boobs.” In daadwerkelijke of gesuggereerde vorm is seks alomtegenwoordig. Maar toch is dit lang niet zo frequent als door de meeste —paniekzaaiende— waarnemers en commentatoren wordt geschetst. Uit het onderzoek van Leavitt/Hwang [2010] naar het gebruik en de gebruikers van Chatroulette blijkt dat 80% van het aantal deelnemers identificeerbaar is en dat slechts 5% genitaliën vertoont.

Eenzame jonge mannen op zoek naar aandacht Vanaf het begin was de Chatroulette een instrument voor jongeren, die elkaar via het internet wilden bereiken. Jongeren op zoek naar contact, nieuwe ervaringen en verrassingen. “I can only assume that this is just another indication of how desperate some people are for attention, ANY attention, especially in the nerdy internet generation. It's hardly surprising that the majority of Chatroulette users are young males. In other words; sad loser geeks with no chance of getting a date. I guess I just don’t ‘get it’ because I’m way too old, but somehow I doubt it” [Andacar].

Als je eenmaal deelneemt aan de chatroulette is er geen enkele mogelijkheid om je eigen ervaringen te structureren en te controleren. Je kunt gebruikers die je nooit meer wilt zien niet uitsluiten, je kunt niet naar vrienden zoeken, je kunt niet in je eigen taalgebied zoeken, en je kunt ook geen verbinding meer leggen met iemand waarmee je de vorige dag nog hebt gechat (hoewel je met MissedConnections kunt proberen in contact te komen met iemand waarmee je eerder hebt geconverseerd). In Chatroulette is geen enkel geheugen ingebouwd. De persoonlijke ervaring is volledig willekeurig, chaotisch, ongestructureerd en ongecontroleerd. De enige regelmaat in het spel is het eindeloos klikken op de next-knop.

De kunst van het videochatten

Masturberende oude mannen “All you will get is middle aged men who are naked and masturbating….don’t do it” [Cheeeeese]. “I saw 4 consecutive penises. 13 penises in a course of 30 minutes” [freudxslipped]. “You’re gonna run into some creepy people, without a doubt” [Jalli312]. “Sounds like the beginning of the end of any decent internet civility” [GOZ]. “The site is completely ridiculous and nothing more than a time waster. I mean in today's world how much free time does one truly have to waste it chatting with random idiotic people. Better than that go spend time with some of you're real friends. The whole idea of this site is just completely absurd. Its one thing to meet new people but the way its being done is ridiculous” [Knightfox]. “It's almost a perfect metaphor for present-day societal values. Instant gratification pandering to a minuscule span of attention. Ephemeral, visceral and shallow as a tide pool. Nothing profound, meaningful or vaguely useful in the long run. It's interesting that many people complain about not having enough time, yet they waste plenty of it on this nonsense. Still, if you're REALLY desperate” [Moderational].

Videochatten is een kunst. Voor sommigen is dat een afschrikwekkende kunst waar zij niets mee te maken willen hebben. Het lukraak praten met volstrekt vreemde mensen schrikt veel mensen af. Wanneer zij ook nog eens geconfronteerd worden met exhibitionistische perverselingen en engerds, dan is het oordeel snel geveld. Chatroulette is een territorium voor griezelige individuen die geen niet-virtuele vrienden hebben. “Doe het niet!” Het is een vreselijk gevaarlijk oerwoud waar je niets en niemand kan vertrouwen. Stel je wordt plotseling geconfronteerd met een pornografisch plaatje. In de halve seconde die je nodig hebt om op next te klikken kan er door je ‘partner’ al een screenshot zijn gemaakt. Tot in lengte van dagen circuleert er dan een foto waarop jij naar porno zit te kijken. Kortom: de chat roulette is een gevaarlijk spel dat fungeert als een freakmagneet. “Ouders, hou je kinderen daarvan weg, heel ver weg”, schreef de New York Times. De morele paniek is groot en de negatieve kwalificaties vliegen in het rond. In Fox News presenteert de Amerikaanse psychiater Keith Ablow de chatroulette als een voorbeeld van de verschrikkingen van het internet en noemt het ‘vergif voor de geest’, CBS-News noemt het eenvoudig een ‘pedofielenparadijs’. We horen in de verte de stem van de bezorgde moeder die als haar kind naar buiten gaat zegt: “Praat niet met vreemden.”

Soms gebeurt er iets magisch “I’ve had some interesting and meaningful chats on this. Sometimes lighthearted other times serious occasionally enlightened. Couple of times I was lucky to be of benefit to a student in need of encouragement. My heart soars when magic happens.” [Fast Eddie]

Toch beschouwen veel mensen de chatroulette juist als een spannende uitdading. Een uitdaging om op volstrekt onberekenbare wijze zomaar het gezicht of lijf van een andere gebruiker tegenover zich te zien. Iemand waarmee je direct kunt praten, waarmee je plezier kunt maken of praten over een of ander serieus onderwerp. Chatroulette biedt mensen de unieke kans om zomaar iemand tegen het virtuele lijf te lopen. Dat is op zichzelf al iets magisch. Bovendien komen veel mensen juist via de chatroulette in heel bijzonder en betekenisvol contact met wildvreemden. En ook dat heeft iets magisch.

Het bekende is vertrouwd en daarom prettig. Het vreemde en in het bijzonder het wildvreemde boezemt ons angst in, is verwarrend, en maakt ons terughoudend. Maar daarom zijn mensen nog niet per definitie xenofoob. We zijn ook nieuwsgierig naar het vreemde, naar de vreemdeling, juist omdat zij zo ‘anders’, zo ‘exotisch’ of zo ‘wild’ zijn. Het is laveren tussen de angst voor het onbekende en de vreemdeling, en de nieuwsgierigheid naar het nieuwe en het andere. In dat laveren liggen per definitie twee risico’s besloten waartegen men zich moeilijk kan verzekeren. Het eerste risico is dat er een grote kans is dat jouw potentiële chatpartner onmiddellijk op de next-knop drukt zodra hij/zij jouw gezicht ziet verschijnen. Afgewezen worden op het eerste gezicht — voor veel mensen is dat geen prettige ervaring. Het is serieel een blauwtje lopen. Het tweede risico is dat degene waarmee je converseert het hele gesprek vastlegt en elders op het internet publiceert. Er is dus geen enkele garantie dat jouw persoonlijke gesprek met iemand anders niet aan de grote openbaarheid van het internet wordt prijsgegeven. Bij de traditionele Russische roulette is het de bedoeling dat je het pistool om beurten op het eigen hoofd richt; bij de chatroulette loop je de kans dat het pistool door een ander op jou gericht wordt.

Verklaring van een rage

Willekeurig videochatten is een rage geworden, die —zoals elke rage— snel uitgeraasd kan zijn. Videochatten met willekeurige onbekenden brengt een paar eigenaardigheden aan het licht van de manier waarop mensen op internet met elkaar omgaan. Sommige mensen zijn bereid zichzelf op ongekende manier bloot te geven, ook wanneer hun identiteit niet verborgen gaat achter een pseudoniem. Zij tonen hun gezicht, of andere delen van hun lichaam zonder gêne aan volstrekt willekeurige vreemden.

In premoderne maatschappijen waren de grenzen tussen het bekende en het vreemde strak (binair) getrokken: iemand was ‘verwant’ óf ‘vreemdeling’, ‘vriend’ óf ‘vijand’. Voor de acceptatie van een derde status, die van ‘interne vreemdeling’, waren uitgebreide arrangementen nodig. De interne vreemdeling is niet de reiziger die vandaag komt en morgen weggaat, maar iemand die vandaag komt en morgen blijft [Simmel 1908].

In moderne en postmoderne maatschappijen is deze ervaring van de vreemdeling aanzienlijk getransformeerd. Door de toegenomen sociale en geografische mobiliteit en onze grootstedelijke woonomgeving ontmoeten wij dagelijks steeds meer mensen die we niet goed kennen, maar die ons ook niet helemaal vreemd zijn. De derde status van ‘vriend’ noch ‘vreemdeling’ is bepalend geworden voor onze alledaagse ervaring van andere personen. Ten opzichte van de meeste personen die ons in de wereld omringen nemen we gewoonlijk een indifferente houding aan.

In de vele vluchtige contacten met ‘medemensen’ in de lokale openbare ruimte nemen we een onverschillige houding aan. We geven hen de ruimte (minimaliseren van lichamelijk contact), we staren hen niet indringend aan (minimaliseren van oogcontact) en houden onze gezichtsexpressie neutraal (minimaliseren van expressiviteit). En we verwachten dat andere passanten in het publieke domein zich net zo gedragen als wij. Om onszelf te beschermen proberen we uit de buurt te blijven van iedereen die zich ‘vreemd’ gedraagt of die er ‘raar’ uitziet. Omdat we verwachten dat dergelijke personen onvoorspelbaar zijn, nemen we het zekere voor het onzekere en proberen hen te vermijden en hun gedrag te negeren [Lofland 1973].

Bekende vreemden De onbekende vreemde werd voor het eerst gethematiseerd door de psycholoog Stanley Milgram [1972]. Familiar strangers zijn individuen die we regelmatig tegenkomen en observeren, maar waarmee we niet interacteren. Kenmerkend voor de relatie met deze bekende vreemden is dat beide partijen elkaar wederzijds negeren, zonder dat dit tot vijandigheid ten opzichte van elkaar leidt.

In de openbare ruimte van het internet gelden iets andere gedragscodes. De vreemdeling is nog steeds ver genoeg weg om onbekend te zijn, maar hij is nu ook zo dicht bij dat we hem erg gemakkelijk kunnen leren kennen. De mensen waarmee we de virtuele ruimte delen bepalen onze perceptie van deze ruimte. Soms zijn dit vrienden, familie, collega’s, maar veel vaker zijn dit individuen die we regelmatig tegenkomen zonder dat we direct met hen interacteren (familiar strangers), of wildvreemden.

Als een straat in een grote stad De uitvinder van de Chatroulette maakt zelf een vergelijking met een wandeling in een grote stad. “Voor mij is het net de straat van een grote stad, waarop je alle mogelijke onbekende gezichten ziet. Veel bevallen je, veel stoten je af. Chatroulette is de straat waarover je loopt en waarop je allerlei mensen kunt aanspreken. Het programma brengt het werkelijke leven dichter bij het net”l [Der Speigel, 3.3.2010].

De wildvreemden zijn volledig onbekende individuen die we toevallig tegenkomen en observeren, en waarmee we incidenteel interacteren. We komen ze soms tegen op straat of in de kroeg, ze komen soms naast ons zitten in de trein of zitten toevallig naast ons in de bioscoop. Door de ongekende communicatiemogelijkheden op het internet komen we tegenwoordig steeds meer perfect strangers tegen. Zij zijn toevallig lid van dezelfde online fangemeenschap, we komen er incidenteel mee in gesprek op webfora of chatruimtes.

Je kunt ook nieuwe vrienden maken

De aantrekkelijkheid van de chatroulette is om plotseling een volkomen wildvreemde persoon te zien die als hij/zij daarmee instemt bereid is om even met je te praten. Daarbij is niet alleen de gesprekspartner zelf een at random geselecteerde persoon — ook de inhoud, intensiteit en duur van het gesprek is van te voren niet bekend. Wie gaat chatrouletten heeft niet alleen de kans om een boeiende gesprekspartner te vinden, maar ook om een part-time freak of full-time pervert tegen het virtuele lijf te lopen. In het eerste geval kan chatrouletten een bron van inspiratie zijn, in het tweede geval een bron van vermaak of irritatie.

Veel jongeren gebruiken de chatroulette juist om griezelige, huiveringwekkende ervaringen op te doen; het zijn de thrill seekers op zoek naar het meest buitengewone: zij zijn gefascineerd door de buitengemene diversiteit van de mensheid. En daarbij hoort ook het buitenissige, het bizarre, het marginale, het banale, het extreme, het vulgaire, het ranzige, het obscene, het exhibitionisme. Het is de fascinatie voor alles wat eigenlijk not done is, wat net op of ver over de grens van het normale en betamelijke is. Op Chatroulette zijn er geen regels, geen manieren, en is er geen compassie, geen impuls om beleefd of beschaafd te zijn.

Juist deze fascinatie voor de rafelranden van de menselijke beschaving en de dark side of human culture verklaart de rage van het chatrouletten. Het is hetzelfde motief dat bepalend was voor de populariteit van The Truman Show, de Jerry Springer show en De Gouden Kooi. Met de chatroulette kan nu iedereen in zijn eigen Big Brother serie spelen.

Er is nog een andere (aantrekkings)kracht die de populariteit van het chatrouletten verklaart. Veel jongeren gebruiken de chatroulette als een experimenteel veld waarop zij nieuwe mogelijkheden van intermenselijke communicatie uitproberen. Er melden zich kunstenaars die aanbieden om van jou een portret te tekenen. Er zijn zangers die een op jouw maat gesneden liedje voor je zingen. Er zijn kappers die je advies geven over je haardracht. Er zijn mensen die een gek gezicht trekken en vragen of jij dat na wilt doen. Er zijn mensen die voor je dansen en je uitnodigen om dat ook te doen. Er worden danspartijtjes georganiseerd waaraan meerdere mensen deelnemen. Er zijn poppenspelers die hun poppen voor je laten acteren. Er zijn amateurkoks die je tonen hoe je een kalfsrollade klaar maakt en dichters in de dop die uit hun oeuvre voorlezen. Je kunt het bijna niet zo leuk bedenken of het gebeurt - ook op de chatroulette.

Aan het experimenteel verkennen van deze mogelijkheden lijkt nog lang geen einde te zijn gekomen. Ook in dit opzicht zal het chatrouletten geen kortstondig leven beschoren zijn en is het dus waarschijnlijk ook geen tijdelijke rage.

Nomadische gedachten

Avontuurlijk vermaak en voertuig van voyeurisme
Chatroulette is vooral een spel van vermaak. Ami Angelowics noemde het “the Holy Grail of all Internet fun” [The Frisky]. Het is in de meest letterlijke zin van het woord een virtueel sociaal roulettespel. Chatroulette geeft een gezicht aan een chaotische vorm van sociaal netwerken: het is geen sociaal netwerk, maar een probabilistische gemeenschap [Leavitt/Hwang 2010]. Je hebt geen gebruikersnaam of password nodig om mee te doen. Iedereen is welkom, niemand wordt op voorhand uitgesloten. Zodra je op de play-knop klikt word je direct verbonden met de studeer-, woon- of slaapkamer van een wildvreemde. Als het gezicht, de houding of uitspraken van je willekeurige gesprekspartner niet bevallen dan klik je op next en begint de volgende episode van het avontuur. Telkens weer een korte blik op het leven van een onbekend persoon aan de andere kant van de wereld, en soms opeens op het leven van een bekende, een kennis, buurman of ex-geliefde.

Via de webcam komt een directe en intieme nabijheid tot stand. Aanwezigheid via de webcam wordt niet gemedieerd door tekst of andere artefacten. Men is in de meest strikte zin van het woord sociaal aanwezig. Het is de gelijktijdige aanwezigheid van zien en gezien worden: Ik kijk hoe jij naar mij kijkt. In de webcam ervaring wordt de aandacht geconcentreerd op wat we zien. We houden de aandacht van de ander vast door visueel spektakel. “In visuele media gaat de aandacht naar dat wat het meest dwingend, opwindend, grappig of obsceen is. Kortom de socialiteit van het spektakel” [Chan 2010b].

Chatroulette is niet als dating-site ontworpen, maar uiteraard zijn er mensen die het daarvoor wel proberen te gebruiken. Chatroulette is surrealistisch speed-dating met tienduizenden wildvreemden. Het is een relationele vorm van gokken: gokken op het succes van een kortstondige videoconversatie. De enige zekerheid is dat je een inkijkje krijgt in de onderbuik van het internet.

Risico’s van het spel

Russisch Roulette

Het spel is echter niet zonder risico’s. Wie zijn gezicht of andere lichaamsdelen op de videochat vertoont, moet er rekening mee houden dat de onbekende partner een screenshot van je maakt of zelf de hele video opneemt om deze vervolgens aan de hele internetgemeenschap te laten zien. Het is net als met het bekende Russische roulette: het kan 5 keer goed gaan, maar de 6e keer weet je zeker dat je het niet zult overleven.

Bij de chatroulette zijn de risico’s aanzienlijk kleiner. Maar je kunt er donder op zeggen dat op enig moment je ‘privé gesprek’ met een willekeurige vreemde in de volle openbaarheid van het internet te zien en te horen zal zijn, tot in lengte van jaren. Op Facebook werd al snel een groep opgericht met plaatjes uit de chatroulette. Op YouTube verschijnen talloze opnames van videogesprekken.

Je kunt door Chatroulette dus wel degelijk in problemen komen. Maar dat geldt voor de meeste publieke domeinen. De Chatroulette genereert echter een paradoxale ervaring. Aan de ene kant is het een publieke ruimte, waar iedereen toegang toe heeft, en waar je met een willekeurige persoon een gesprek kunt aangaan. Maar tegelijkertijd is men anoniemer dan in lokale publieke ruimtes zoals straten, pleinen en winkelcentra. Daarom lijkt de Chatroulette ook op een privésfeer omdat je er alles kunt doen wat je wilt, terwijl de willekeurige vreemde die je ontmoet waarschijnlijk hetzelfde doet [Loucks 2010].

De zelforganisatie van gebruikers begint heel langzaam op gang te komen. Een van de eerste initiatieven werd genomen door het Duitse internetplatform Weberberg.de. Onder de titel “Fight Against Perverts On Chatroulette!” wordt een poging gedaan om de Chatroulette enigszins te civiliseren. De campagne richt zich in het bijzonder tegen de pornografie op Chatroulette. Volgens Weberberg.de kan de Chatroulette veel meer zijn dan een platform voor exhibitionisten. De site van Weberberg.de bevat veel nuttige en actuele links en video’s over de Chatroulette. Er is ook een fotogalerie met mensen uit de hele wereld die het project van Weberberg.de ondersteunen.

Nuttig videochatten?
Videochatten met willekeurige vreemden is vooral een nieuw soort vermaak, een spel waar iedereen van kan genieten en waaraan iedereen die het niet speelt zich kan ergeren. Zou het principe van de chatroulette bruikbaar gemaakt kunnen ook andere, meer ‘serieuze’ of nuttige interacties? Waarom zou deze interactieve chattechnologie niet gebruikt kunnen worden voor educatieve, journalistieke, hulpverlenende of commerciële doeleinden? Men hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat binnenkort de eerste werkzoekende van de chatroulette gebruik gaat maken om zichzelf actief op de arbeidsmarkt aan te melden. En men hoeft geen visionair te zijn om te voorspellen dat binnenkort een paar slimme ondernemers van de chatroulette gebruik gaan maken om nieuw personeel te werven, hun producten aan te prijzen en hun klanten diensten te verlenen.

Zoals altijd zullen ook bij de Chatroulette de pornografen en de reclamemakers de eersten zijn die de mogelijkheden van de Chatroulette het snelste zullen benutten om daar winst uit te slaan. Daar zullen we niet lang op hoeven te wachten. Voor educatief, politiek, journalistiek of cultureel gebruik van de willekeurige videochat met ‘vreemden’ zullen de gebruikers zelf hun gedachten moeten laten wapperen. We zullen binnenkort zien wat er op deze domeinen voor innovaties worden beproefd.

Dromen
Anders dan veel ophef en vertier heeft de Chatroulette tot nu toe nog weinig nieuws te bieden. Van een werkelijke innovatie zou pas sprake zijn wanneer het mogelijk wordt om de chatsessies zelf te controleren. Dat betekent in de eerste plaats dat er diverse soorten filters in de videochat moeten worden ingebouwd: naar leeftijd, belangstelling, taal, en naar locatie. In de tweede plaats zou de mogelijkheid moeten worden ingebouwd om zelf groepen samen te stellen waardoor men (net als bij Facebook, LinkedIn, of Hyves) eigen netwerkjes van vrienden, bekenden en collega’s kan opbouwen en mensen met gelijksoortige interesses kan bundelen. Om de grenzen van de eigen conversatieruimte te bewaken zou bovendien de mogelijkheid moeten worden ingebouwd om bepaalde individuen van de videochat uit te sluiten. Om meer geheugen in het systeem te bouwen moet bovendien de mogelijkheid worden geboden om een register bij te houden van degenen met wie je gechat hebt, zodat je snel weer verbinding kunt leggen met wie je gister nog hebt gepraat. Ten slotte zou de site net als YouTube statistieken kunnen bijhouden over de meest populaire chatters in een bepaald land of taalgebied. De beste manier om ongewenste conversaties te vermijden is wanneer mensen een profiel van zichzelf maken en via de roulette alleen in contact komen met mensen waarvan het profiel past bij hun eigen belangstelling.

Chatroulette in Facebook In Facebook is het sinds kort mogelijk om chartroutellet te gebruikten. Ga hiervoor naar applicatiepagina: Camrumble

Een verdere ontwikkeling van de chatdienst in deze richting maakt het mogelijk dat ik ’s morgens alleen praat met een paar goede vrienden, ’s middags alleen met mensen die in internetsociologie geïnteresseerd zijn, en na het avondeten met een volstrekt willekeurig individu dat Nederlands spreekt (belangstelling heeft voor online gaming, en niet begint te masturberen).

Over zo’n chatservice kan men nu alleen nog maar dromen. Een meer gestructureerde chatdienst die de gebruiker in staat stelt om zelf de grenzen van zijn conversaties te bepalen is geen roulette meer. Het zou een werkelijke innovatie in chatland zijn.

Aanvullingen, Alternatieven, Klonen In korte tijd ontstond er een nieuwe ‘markt voor willekeurige verbindingen’. Er zijn een aantal klonen van Chatroulette die proberen door extra voorzieningen iets meer structuur en controle in het willekeurig chatten met wildvreemden te brengen. AlleenStaande-Papas.nl Een datingsite voor alleenstaande papa’s en mama’s. van Chatroulette, zonder aanvullingen. Je kunt in je eigen profiel aangeven wat je geslacht is en uit welk land je komt. Kletspartners voor vriendschap of dating kun je zoeken naar geslacht en leeftijd. Chathopper Een Chatroulette kloon die het plaatsen van screenshots op je Facebook pagina ondersteunt. Chatroulette Clone Een commerciële Adobe Flash toepassing die volledig met Adobe Flex is ontwikkeld. Je kunt deze applicatie op je eigen server draaien. Werkt op elke standaard server die PHP en MySQL ondersteunt. Hey People Een experimentele kloon met een iets geliktere interface, plus een knop voor vriendschap of voor zwarte lijst. Met my interests kun je aangeven waarover je wilt communiceren. JayDoe Een tekstchat met vreemden die geselecteerd worden omdat er geleerd wordt van eerdere conversaties. Daarom wordt de kans groter dat je verbonden wordt met een geestverwant of iemand met dezelfde interesses. De leuze is: “Talk to like-minded strangers!” De conversatieprofielen worden op gelijkenissen vergeleken om vervolgens een zo optimaal mogelijke koppeling te realiseren. MissedConnections Voor als je nogmaals in contact wilt komen met iemand waarmee je eerder hebt geconverseerd. Omegle Een video- én tekst-chat service die al eerder op de markt was dan Chatroulette. Gelanceerd in maart 2009 als een plaats om met vreemden te praten. Van Omegle bestaat ook een iPhone app. PeopleZapping Bij het Duitse initiatief PeopleZapping krijgt iedereen een persoonlijke chatruimte waarop je informatie kunt plaatsen over jezelf. Vanuit het eigen live-trefpunt kun je gebeurtenissen in beeld en geluid overdragen. Op je eigen digitale podium kun je iets van jezelf of je eigen groep laten zien. In de chatruimte kunnen bezoekers met jou en onderling communiceren. PopJam Gebruikt het Chatroulette idee voor Instant Messaging met willekeurige vreemden via Facebook. Zie ook artikel in TechCrunch TinyChat Next Een gegroepeerde versie van Chatroulette. Het enige verschil is dat TinyChat speciale ruimtes aanbiedt. Je kunt zo’n ruimte gebruiken om willekeurige mensen te ontmoeten die dezelfde interesses hebben. Deze thematische opsplitsing vergroot de kans dat je een boeiende conversatie hebt met een wildvreemde. Degene die een ruimte organiseert kan een link naar deze ruimte plaatsen. Zie artikel in Washington Post. Zupyo Een kloon die de willekeur van de selectie van een vreemde beperkt door het invoeren van een trefwoord, zoals bijvoorbeeld een locatie, een interesse, een uniek password (om privé te chatten met een vriend of collega), of een webgemeenschap. Omdat je telkens andere trefwoorden kunt invoeren, kun je het selectieproces van vreemden sturen.

Referenties

1. ABC News (Good Morning America) [2010]
   Talk to Strangers with Chatroulette Puts a Face on Social Networking
   NBC News, 26.2.2010.

2. Acosta, Sarah [2010]
   Chatroulette

3. Ablow, Keith [2010]
   A New, Psychologically Poisonous Web Site
   In: Fox News, Health blog.

4. Anderson, Sam [2010]
   The Human Shuffle, Is ChatRoulette the future of the Internet or its distant past?
   In: New York Magazine, 5.2.2010

5. Bauman, Zygmunt [1990]
   Effacing the Face: on the Social Management of Moral Proximity.
   In: Theory, Culture & Society, 7: 5-38

6. Beuth, Patrick [2010]
   Chatroulette- ein Selbstversuch: Alles auf F9
   In:Frankfurter Rundschau, 06.03.2010

7. Boyd, Danah [2010]
   Chatroulette, from my perspective [21.02.2010]

8. Butcher, Mike [2010]
   PopJam turns Chatroulette idea into random IM with strangers
   TechCrunch, 15.2.2010

9. Casilli, Antonio, A. [2010]
   The Sociology of Chatroulette

10. Chan, Adrian [2010a]
    Chatroulette, hall of mirrors [22.02.2010]

11. Chan, Adrian [2010b]
    Chatroulette, I’m watching you (watching me) [23.03.2010]

12. Chatroulette

13. Chatroulette: How it works and some stats

14. Chatroulette Images

15. Chatroulette Pics

16. Crothers, Lauren [2010]
    Chatroulette: a Hazmat suit and a few too many naked guys
    Toronto Start, 16.2.2010.

17. CNN [2010]
    Chatroulette: Online sensation [27.2.2010]

18. Facebook: Groep Chatroulette

19. Fight Against Perverts on Chatroulette!

20. Gezelle, Bas [2010]
    Chatroulette: De bastaardzoon onder de skypes van deze wereld
    In: Franklin, 22.2.2010

21. Glazer, Ilena [2010]
    Chatroulette For Us - How to Make a Female-Unfriedly Site Fun
    Lemondrop, 1.3.2010

22. La Snark [2010]
    Chatroulette - Spreading hapiness around the world [18.2.2010]

23. Leavitt, Alex / Hwang, Tim [2010]
    ChatRoulette: An Initial Survey
    The Web Ecology Project.

24. Lofland, Lyn H. [1973]
    A World of Strangers: Order and Action in Urban Public Space.
    Ney York: Basic Books.

25. Loucks, Danica [2010]
    First Chatroulette Experience
    

26. Magid, Larry [2010]
    Chatroulette shines Webcam where kids shouldn’t look
    In: cnet news, 16.2.2010

27. Marotta, V. [2000]
    The Stranger and Social Theory.
    In: Thesis Eleven 62(1):121-34.

28. Merdith Leslie [2010]
    How to Black Chatroulette on your PC
    TechNewsDaily, 3.3.2010

29. Michels, Robert [1929]
    Patriotismus, prolegomena zu seiner soziologischen analyse.

30. Milgram, Stanley [1974]
    Frozen World of the Familiar Stranger.
    In: Psychology Today.

31. Miller, Joshua Rhett [2010]
    Chatroulette Is ‘Predator’s Paradise,’ Experts Say
    In: Fox News, 1.3.2010.

32. Neistat, Casey [2010]
    Chatroulette

33. Perez, Sarah [2010]
    Chatroulette Clones: A New Market for Random Connections
    ReadWriteWeb, 26.2.2010

34. Sanghera, Stahnam [2010]
    Sorry, but chatroulette isn’t my idea of fun.
    In: TimesOnline, 23.02.2010

35. Schütz, Alfred [1944]
    The Stranger: An Essay in Social Psychology.
    In: American Journal of Sociology, 49(6): 499-507

36. Simmel, G. [1908]
    The Stranger
    Uit: Kurt Wolff (Trans.) [1950] The Sociology of Georg Simmel. New York: Free Press, pp. 402-08

37. Spiegel, Der [2010]
    “Mama, Papa, ich expandiere”
    Interview met de uitvinder van de Chatroulette, Andrey Ternowskiy. 3.3.2010/7

38. Stone, Brad [2010]
    Chatroulette’s Creator, 17, Introduces Himself
    In: Bits, 13.2.2010

39. Sutter, John D. [2010] Chatroulette offers random webcam titillation
    CNN, 24.2.2010

40. Ternovskiy, Andrey [2010]
    Creator of latest online fad “Chat Roulette” speaks to RT
    In: RT 18.2.2010

41. Todd, P.M. [1997]
    Searching for the next best mate.
    In: Conte, R. / Hegselman, R. /Tema, P. (Eds.) [1997] Stimulating social phenomena. Berlijn: Springer Verlag

42. Twitter: Chatroulette

43. Vadukul, Alex [2010]
    We Went to a Chatroulette Party Last Night

44. Vingerling, Bram [2010]
    Chatroulette: Culthit of pedoparadijs
    In: De Pers, 25.2.2010

45. Waever [2010]
    Chatroulette - und der Kampf gegen Pornographie
    Die Zeit, 28.2.2010

46. Weberberg.de [2010]
    Fight Against Perverts On Chatroulette!

47. Winnaar van de chatroulette
    Een voorbeeld van elementaire vrolijkheid op de Chatroulette.

48. Yerlíkaya, Simla [2010]
    Internetin son fenomeni: Chatroulette

dr. Albert Benschop Sociale en Gedragswetenschappen Sociologie & Antropologie Universiteit van Amsterdam Gepubliceerd: Februari, 2010 Laatst gewijzigd: 12 April, 2011